Nowy Ranking Aborcji w Europie: Polska czwartym najgorszym spośród 49 krajów – Joanna Scheuring-Wielgus prezentuje w PE Europejski Atlas Polityki Aborcyjnej
Europejski Atlas Polityki Aborcyjnej 2025 został opublikowany 24 września 2025 roku i zaprezentowany w Parlamencie Europejskim przez Joannę Scheuring-Wielgus, wiceprzewodniczącą European Parliamentary Forum for Sexual and Reproductive Rights (EPF).
Posłanka jest także współautorką atlasu. Spotkanie zgromadziło ekspertów, przedstawicieli organizacji pozarządowych oraz polityków, którzy debatowali nad koniecznością poprawy dostępu do legalnej i bezpiecznej aborcji w Europie.
W spotkaniu uczestniczyły także inicjatorki My Voice My Choice, inicjatywy obywatelskiej, która zdobyła ponad milion podpisów i dąży do ustanowienia mechanizmu finansowego, który ma pomóc Państwom Członkowskim w zapewnieniu dostępu do bezpiecznej aborcji.
„Polska ponownie zajmuje absolutnie ostatnie miejsce i pozostaje jednym z najgorzej ocenianych krajów w Europie pod względem polityki aborcyjnej. Kolejny rok nic się nie zmieniło. Czekam na dzień, w którym Polska przestanie być oznaczona kolorem bordowym, a zmieni barwy na zielony. Na to liczę i o to będziemy wspólnie walczyć – dla wszystkich kobiet w naszym kraju.” – Joanna Scheuring-Wielgus, podczas prezentacji Atlasu
Dostęp do aborcji w Polsce – główne problemy:
- Sytuacja prawna jest ekstremalnie restrykcyjna – aborcja jest uregulowana w kodeksie karnym i zagrożona surowymi karami. Aborcja jest dozwolona tylko w dwóch przypadkach: ciąża w wyniku czynu zabronionego lub zagrożenie życia bądź zdrowia kobiety.
- Dostęp do zabiegów aborcyjnych jest mocno ograniczony lub całkowicie niedostępny.
- Opieka kliniczna oraz świadczenie usług medycznych w tym zakresie są utrudnione lub niemożliwe do uzyskania.
- Rząd nie udostępnia żadnych informacji online dotyczących aborcji.
- Władze sprzeciwiają się prawu kobiet do samostanowienia.
Co ze zdrowiem i prawami kobiet?
Polskie przepisy dotyczące aborcji należą do najbardziej restrykcyjnych w Europie. W efekcie: wiele kobiet, pozbawionych dostępu do legalnej i bezpiecznej pomocy, zmuszonych jest do korzystania z niebezpiecznych, nielegalnych metod, które często prowadzą do poważnych komplikacji zdrowotnych, a nawet śmierci.
W 2024 roku Komitet ONZ ds. Likwidacji Dyskryminacji Kobiet jednoznacznie stwierdził, że takie prawo poważnie narusza prawa człowieka, powodując ich fizyczne i psychiczne cierpienia. Kobiety są zmuszane do kontynuowania niechcianej ciąży, sięgania po ryzykowne i nielegalne rozwiązania lub do wyjazdów za granicę w celu uzyskania opieki aborcyjnej, co naraża ich zdrowie i dobrostan.
Dane dotyczące Polski (na tle Europy):
- Od 2021 roku w 15 krajach nastąpiły pozytywne zmiany w dostępie do aborcji, głównie w Europie Zachodniej. Niestety, w Polsce nie odnotowano większych postępów – od 2024 roku nadal nie zliberalizowano przepisów dotyczących bezpiecznej i legalnej aborcji.
- W porównaniu do wyniku z Atlasu Polityki Aborcyjnej w Europie z 2021 roku, kiedy Polska osiągnęła zaledwie 16%, w 2025 roku wynik ten wzrósł jedynie o 2,6 punktu procentowego.
Rekomendacje działań Europejskiego Atlasu Polityki Aborcyjnej – dla najgorzej ocenionych krajów (w tym Polski):
- Zmodernizowanie prawa aborcyjnego: dekryminalizacja aborcji, wydłużenie terminów.
- Zapewnienie, aby opieka aborcyjna była finansowana przez krajowe systemy zdrowotne.
- Usunięcie niepotrzebnych przeszkód w dostępie do opieki aborcyjnej (zgodnie z zaleceniami WHO).
- Zakazanie świadczeniodawcom prawnego wyłączania się z jakiejkolwiek części pełnego zakresu opieki zdrowotnej w zakresie zdrowia reprodukcyjnego.
- Zapewnienie rzetelnych informacji na temat aborcji przez władze publiczne oraz zwalczanie dezinformacji.
- Przeprowadzenie dodatkowych badań nad kluczowymi barierami aborcji: stygmatyzacją, nierównościami geograficznymi, kosztami, odmową świadczenia usług oraz obciążeniem związanym z podróżami.
Atlas jako narzędzie zmiany
Atlas Polityki Aborcyjnej ocenia 49 krajów i terytoriów na obszarze Europy, analizując dostęp do bezpiecznej i legalnej aborcji na podstawie 4 głównych kryteriów i 31 podkryteriów, opracowanych przez ekspertów ds. zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego. Tegoroczna edycja podkreśla 3 nowe kryteria – dostępność aborcji poprzez teleporadę, lokalizacje w których aborcja jest wykonywana oraz poziom ochrony prawnej aborcji (zawarcie aborcji w konstytucji).
Atlas ma na celu pobudzenie debaty publicznej i politycznej na temat polityki aborcyjnej oraz dostarczenie decydentom rzetelnych danych umożliwiających poprawę sytuacji w poszczególnych krajach, w tym w Polsce.
